"Κρείττων γὰρ ἐπαινετὸς πόλεμος εἰρήνης χωριζούσης Θεοῦ· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πραῢν μαχητὴν ὁπλίζει τὸ Πνεῦμα, ὡς καλῶς πολεμεῖν δυνάμενον" Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός: Η πρώτη πηγή της βυζαντινής μουσικής


Ο Βίος και το έργο του
Στην ιστορία της καθ’ημάς  εκκλησιαστικής μουσικής βλέπουμε έξοχους υμνογράφους  και μουσικώτατους άνδρες, που έχουν αποκρυσταλλώσει  στην θεία τέχνη την προσωπικότητα τους, γιατί η  ιστορία αυτών είναι και ιστορία της ιεράς μουσικής. Σ΄αυτούς συγκαταλέγεται και ο  Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο μέγας  αυτός πατέρας και διδάσκαλος της Εκκλησίας, ο οποίος ήταν κατά την μαρτυρία του Σουΐδα «ανήρ ελλογιμώτατος και ουδενός δεύτερος των κατ’αυτόν επί παιδεία λαμψάντων», διακρίθηκε ως βαθύς και διάσημος θεολόγος και ο οποίος έθεσε τις βάσεις της δογματικής θεολογίας, και ως έξοχος υμνογράφος, κυρίως δε ως κορυφαίος των εκκλησιαστικών ιερών μελωδιών και ασματογράφων.
Θεωρείται το μεταίχμιο της αρχαίας και νεώτερης εκκλησιαστικής μας μουσικής, έχοντας διαρρυθμίσει και ανακαινίσει την ιερά μουσική και την παρασημαντική  αυτής και θέτοντας φραγμό στην όλο και αυξανόμενη από τον Δ’ μ.Χ. αιώνα, μουσική κατάχρηση. Απεκάθαρε το εκκλησιαστικό άσμα από τα απρεπή και ανάρμοστα μέλη της θυμελικής μουσικής που είχαν εισαχθεί στην Εκκλησία, χωρίς όμως  να απορρίψει τα προγενέστερα εκκλησιαστικά άσματα, τα οποία ήταν καθιερωμένα από την αρχαιότητα. Και όπως oι αρχαίοι Έλληνες παρέλαβαν την μoυσική τους εν μέρει από άλλους λαούς,  τους Φρύγιους και Λύδιους (Φρύγιος και Λύδιος τρόπος ή ήχος), φρόντισαν όμως ν’αναπτύξουν και να προαγάγουν αυτήν και να ενατυπώσουν  στην ξένη μουσική τον ίδιο χαρακτήρα αναδείξαντες αυτήν όντως ελληνική. Έτσι και ο Χριστιανισμός μη αρκεσθείς σε ό,τι παρέλαβε από την εθνική μουσική των Ελλήνων, φρόντισε να μεθαρμώση την μoυσική αυτών στις  ανάγκες της θείας λατρείας αυτού, να καλλιεργήσει και να προαγάγει αυτήν συν τω χρόνω σε βαθμό που κινούσε τον θαυμασμό. Έτσι διαμορφώθηκε η λεγόμενη «Βυζαντινή» μουσική, τροποποιημένη από τους Πατέρες της Εκκλησίας και κυρίως από τον Δαμασκηνό, σύμφωνα προς τις απαιτήσεις της αγίας ημών πίστεως και τον χαρακτήρα της εκκλησιαστικής ποιήσεως και υμνωδίας.
Με τον Δαμασκηνό αρχίζει η δεύτερη περίοδος της μελοποιΐας, κατά την οποία το ενωμένο έργο του συγγραφέα και μουσικού άρχισε να διακρίνεται, γι΄αυτό και οι ποιητές λέγονταν υμνογράφοι και όχι μελωδοί.  Και η μεν Α΄ περίοδος  της μελοποιΐας που άρχισε από τους πρώτους αιώνες  και συνεχίζοντας  μέχρι του Η’ αιώνα περιλαμβάνει  το Ειρμολογικό  και Στιχηραρικό μέλος, κατά το οποίο  οι μελωδίες ήταν μάλλον λιτές και σύμμετρες, η δε Β΄ περίοδος περιλαμβάνει διάφορα είδη ψαλτικής, όπως χερουβικά, κοινωνικά, αλληλουάρια, κρατήματα, πολυελέους, που ανήκουν στο ΙΙαπαδικό μέλος, που είναι και το διεξοδικότερο των άλλων.
Ο Δαμασκηνός, κατά τους βιογράφους του, Θεοφάνη τον Ομολογητή, τον  πατριάρχη Ιεροσολύμων Ιωάννη, τον Μ. Λογοθέτη Κωνσταντίνο τον Ακροπολίτη, τον Σουΐδα και τον Κεδρηνό, γεννήθηκε το 676 μ.Χ. και απέθανε το 756 μ.Χ.  Πατρίδα είχε την Δαμασκό, γι΄αυτό και λέγεται Δαμασκηνός. Προερχόταν από γένος επιφανέστατου οίκου. Ο πατέρας αυτού Σέργιος, ήταν διοικητής της Δαμασκού, που ήταν τότε υποταγμένη στους Σαρακηνούς, κατ’άλλους δε ήταν θησαυροφύλακας του Καλίφου Αβδούλ Μελίκ του Α’. Ο πατέρας του λοιπόν εξαγόρασε τον αιχμάλωτο Κοσμά από την Καλαβρία της Ιταλίας, τον οποίο έλεγαν «Ξένο», «Ικέτη» και «Ασύγκριτο», και ο οποίος εκπαίδευσε τον Ιωάννη, καθώς και τον ασματογράφο και μετέπειτα ιεράρχη της επισκοπής Γάζης,  Μαϊουμά  Κοσμά τον Μελωδό.
Με προτροπή και παράκληση  του πατριάρχη Ιεροσολύμων Ιωάννου, ο Δαμασκηνός ενδύεται το  μοναχικό τριβώνιο και χειροτονείται, απ΄ αυτόν πρεσβύτερος. Διάλεξε δε ως ερημητήριο την  μονή  του αγίου Σάββα που βρίσκονταν  όχι μακριά από τα  Ιεροσόλυμα,  γι΄αυτό και λέγεται και Ιεροσολυμίτης. Εδώ πέρασε τη ζωή του συγγράφοντας και μελετώντας. Πολέμησε ισχυρά τους εικονομάχους αυτοκράτορες Λέοντα τον Γ’ τον ΄Ισαυρο και τον Κωνσταντίνο τον Κοπρώνυμο.  Με επιστολές του  παραινών τους κατοίκους της  Κωνσταντινούπολης, προασπίζονταν την τιμήν και προσκύνηση των εικόνων. Ιστορείται μάλιστα ότι ο Λέων οργισμένος διέταξε να μιμηθούν την γραφή του Δαμασκηνού και να αποστείλουν  στον Καλίφη πλαστή επιστολή αυτού, με την οποία αυτός φαίνεται ότι προσέφερε την Δαμασκό στους Βυζαντινούς. Ο δε Καλίφης έκοψε το δεξί χέρι αυτού, το οποίο όμως ιάθη ως εκ θαύματος. Τότε δε ο ιερός ψαλμωδός ανέμελψε τον Α΄ Ειρμόν του Κανόνος του Α’ ήχου «Σου η τροπαιούχος δεξιά,  θεοπρεπώς εν ισχύϊ δεδόξασται».  Ένεκα  της  ευγλωττίας του επωνομάσθηκε και «Χρυσορρόας» ή «Χρυσόστομος» από δε τους μελωδούς «Μαΐστωρ της μουσικής». Από τον Κοπρώνυμο εκλήθη «Μανσούρ», και από άλλους πολέμιους του επωνυμικά «Σαραβαΐτης» και «Αρκλάς» για χλευασμό. Η Ανατολική Εκκλησία εορτάζει την μνήμη του την 4 Δεκεμβρίου, η δε Δυτική την 6 Μαΐoυ.
Τα ποιητικά και ασματικά έργα  του Δαμασκηνού.
Τα έργα του Δαμασκηνoύ ανάγονται σε πέντε τάξεις, σε καθαρώς φιλοσοφικά ή διαλεκτικά, σε θεολογικά,  σε ερμηνευτικά ή κριτικά, σε ποιητικά, και σε άσματα ήτοι μουσικά.  Ο Δαμασκηνός, ως υμνογράφος και μουσικός, παρατηρούμε ότι μετέφερε σε απλούστερο είδος την ψαλμωδία της πριν από αυτόν εποχής, και επελήφθη του κανονισμού  και της διαρρύθμισης της ψαλμωδίας, συντάσσοντας για τον λόγο αυτό την Οκτώηχο κατά τους οκτώ ήχους, τους παραγόμενους κατά τινα τροποποίηση και μεταβολή από τα πολυάριθμα είδη των μελών της ελληνικής Μουσικής, των οποίων ο χαρακτήρας συμβιβάζονταν προς τα σεμνά και ιερά της Εκκλησίας  αισθήματα  και συνεργούσε σε δοξολογία του Θεού και κατάνυξη, παρακωλύσας δε όλα τα μέλη των οποίων τα αισθήματα ήσαν άσεμνα και απρεπή, ενθουσιαστικά, θούρια και πολεμιστήρια. Ο Δαμασκηνός συμπεριέλαβε την απλότητα των μελών των οκτώ ήχων στην Οκτώηχο αυτού.
Επενόησε επίσης για τους οκτώ ήχους και δική του αγκιστροειδή παρασημαντική. Kαι είναι αλήθεια ότι τα αγκιστροειδή μουσικά σημεία, με τα οποία έγραψε  τις μελωδίες που έφτιαξε και μελοποίησε, έχουν την αρχή τους στους προ αυτού τρεις αιώνες. Οι χαρακτήρες του Δαμασκηνού ήταν γριφώδεις και συμβολικοί, όμοιοι προς τους ιερογλυφικούς εκείνους των αρχαίων Αιγυπτιακών γραμμάτων. Κάθε  χαρακτήρας παριστάνει  πολλάκις ένα φθόγγο αλλά και πολλούς.
Ο Δαμασκηνός ως γνώστης της  θεωρίας της Μουσικής παρατήρησε ότι η γνώση της μελωδίας των ήχων περιορίζονταν μόνο στην πράξη, η δε θεωρητική διάταξη της μελωδίας και η αμοιβαία σχέση των ήχων διατελούσαν παρημελημένα. Πρώτος εσυστηματοποίησε την αρχαία οκτωηχία, συγγράφοντας θεωρία για την πράξη της ιερής μουσικής στη βάση του ελληνικού Πεντάχορδου ή Τροχού. Της μουσικής θεωρίας των εκκλησιαστικών ήχων η πρακτική  εφαρμογή είναι η Οκτώηχος.
Υπό το όνομα του Δαμασκηνού σώζεται σε περγαμηνή  «εν τοις παλαιοίς Στιχηραρίοις τοις επί μεμβράνης γεγραμμένοις»  Γραμματική  Μουσικής ή Κανόνιον κατά τους ορισμούς και κανόνας των αρχαίων Ελλήνων, όπου πραγματεύεται περί διαιρέσεως των οκτώ ήχων, περί παραγωγής των πλαγίων ήχων από τους κύριους, και περί των ονομασιών των οκτώ ήχων και των αντιστοίχων αυτών στην αρχαία ελληνική μουσική. Επιγράφεται δε «Αρχή των σημείων της ψαλτικής τέχνης των ανιόντων και κατιόντων  σωμάτων τε και πνευμάτων και πάσης χειρονομίας». Πραγματείες περί θεωρίας της Μουσικής μετά τον φωστήρα Δαμασκηνό έγραψαν Μανουήλ ο Βρυέννιος, Ιωάννης ιερεύς Πλουσιαδηνός, Ιωάννης Μαΐστωρ ο Κουκκουζέλης,  Ιωάννης ο Κλαδάς, Μανουήλ ο Χρυσάφης, Δημήτριος ο Καντεμίρης, Κύριλλος ο αρχιεπίσκοπος Τήνου, Βασίλειος Στεφανίδης ο Βυζάντιος, Χρύσανθος ο μητοοπολίτης Δυρραχίου, Χουρμούζιος ο Χαρτοφύλαξ, Θεόδωρος Φωκαεύς,  Μαργαρίτης  ο Δοβριανίτης,  Γεώργιος ο Λέσβιος,  Παναγιώτης  Αγαθοκλέους,  Κυριακός Φιλοξένης ο Εφεσιομάγνης  και άλλοι σύγχρονοι μας. Θεωρητικό εξέδωσε και η Επιτροπή του 1881  που είχε συσταθεί από το Οικ. Πατριαρχείο.
Το πρώτο ποιητικό και ασματικό προϊόν του Δαμασκηνού τυγχάνει η Οκτώηχος,  την οποία εμέλισε στη βάση της οκταήχου αυτού υμνωδίας. Από τα διάφορα Τροπαρία που απαρτίζουν την Οκτάηχο στον Δαμασκηνό αποδίδονται μόνον οι ακολουθίες του Εσπερινού των Σαββάτων και τoυ Όρθρου των Κυριακών, καθότι τα Ανατολικά λεγόμενα στιχηρά ανήκουν στον Ανατόλιο μοναχό τον Στουδίτη που έζησε μετά τον Δαμασκηνό, τα Απόστιχα  στον Παύλο τον Αμμορίου η της Ευεργέτιδος, oι Τριαδικοί Κανόνες  στον  Μητροφάνη τον Σμύρνης,  τα ένδεκα Εωθινά στον Λέοντα τον Σοφό, τα  ένδεκα  Εξαποστειλάρια  στον Κωνσταντίνο τον Πορφυρογέννητο και oι Αναβαθμοί  στον Θεόδωρο τον Στουδίτη. Την Οκτάηχο, στην οποία βρίσκεται  άπασα η χριστιανική δογματική διδασκαλία, παραδέχονται στην εκκλησιαστική χρήση όλες οι Εκκλησίες της Ανατολής και Δύσης,  κελεύσει του Φράγκου Ρήγα Καρλομάγνου, ζώντος έτι τoυ Δαμασκηνού.
Ο θείος μουσουργός, πλην των Κανόνων της Οκτωήχου  εποίησε και τον λαμπρότατο Κανόνα της εορτής της λαμπροφόρου Αναστάσεως «Αναστάσεως ημέρα, λαμπρυνθώμεν λαοί», τον οποίο όταν άκουσε ο Κοσμάς ο Μελωδός, που επίσης είχε γράψει Κανόνα για την ίδια εορτή σε ήχο Β’, «Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια», ανεφώνησε «Kαι συ αδελφέ Ιωάννη, το παν όλον εν τοις τρισί τούτοις συμπεριέλαβες, και oυδέν αφήκας έξωθεν· ήττημαι  γουν εγώ και την ήτταν ομολογώ· όθεν ο μεν σός κανών εχέτω τα πρωτεία και αριστεία, και ψαλλέσθω δημοσίως  εν ταις του Χριστού Εκκλησίαις, ο δε εμός  εν σκότει και γωνία  γενέσθω ως μη εν φωτί άξιος διά τε τα νοήματα και δια τε τον πενθικόν και κλαυθμηρόν ήχον,  καθ’ον εμελοποίηθη,  ανάρμοστον πάντη όντα εν τη λαμπροτάτη και κοσμοχαρμοσύνω ημέρα της του Κυρίου Αναστάσεως». Ο Δαμασκηνός συνέταξε πάνω από εξήντα Κανόνες για τις κυριότερες εορτές της Εκκλησίας, οι οποίοι  είναι ανθολογία εύρυθμος από τους Πανηγυρικούς Λόγους του Γρηγορίου του Θεολόγου  και άλλων.
Εκ των Κανόνων τoυ θείου Ιωάννoυ αναφέρουμε:
«Έσωσε λαόν θαυματουργών Δεσπότης», «Στείβει θαλάσσης κυματούμενον σάλω», «Θείω καλυφθείς ο βραδύγλωσσος γνόφω», φτιαγμένοι σε ιαμβικούς τρίμετρους, κατ’ απομίμησιν Γρηγορίου του Ναζιανζηνού, τον οποίο είχε και αυτός πρότυπο, όπως και ο Κοσμάς ο Μελωδός. Ο Δαμασκηνός μουσούργησε και τον κατ’ Αλφάβητο Κανόνα της εορτής του Ευαγγελισμού «Ανοίξω το στόμα μου», ποιήσας για την Δ’ ωδή δύο Ειρμούς «Την ανεξιχνίαστον θείαν βουλήν και  «Ο καθήμενος εν δόξη». Επίσης τους Κανόνες «Παρθένοι νεάνιδες συν Μαριάμ τη Προφήτιδι»,  «Τώ Σωτήρι Θεώ τω εν θαλάσση λαόν», εις την Υπαπαντήν, εις την Ύψωσιν του Σταυρού, εις το Γενέσιον της Θεοτόκου, στους Προφήτας, στους Αποστόλους,  στους ιεράρχας,  στους μάρτυρες, στους οσίους, στα εγκαίνια του ναού της Αναστάσεως, στην ανάμνηση του επιφανέντος σημείου του Σταυρού στον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο, κλπ. Υπομνήματα δε και ερμηνείες στους ασματικούς Κανόνες τoυ θείου  μελωδού έγραψαν ο Ζωναράς, ο Γρηγόριος ο Πάρδος επίσκοπος Κορίνθου, Ευστάθιος ο Θεσσαλονίκης, Μάρκος ο Εφέσου και  Νικόδημος ο Αγιορείτης.
Στον ιερό Δαμασκηνό αποδίδονται και οι εξής εκκλησιαστικοί ύμνοι «Υπερένδοξε αειπάρθενε ευλογημένη Θεοτόκε προσάγαγε»,  «Επί σοι χαίρει κεχαριτωμένη πάσα η κτίσις»,  «Την άχραντον εικόνα σου προσκυνούμεν αγαθέ», «Ελέησον ημάς Κύριε ελέησον ημάς», «Κύριε ελέησον ημας επί σoι γαρ πεποίθαμεν», «Της ευσπλαγχνίας την πύλην άνοιξον ημίν ευλογημένη Θεοτόκε»,  «Πολλά τα πλήθη των εμών Θεοτόκε πταισμάτων», «Την πάσαν ελπίδα μου εις σε ανατίθημι», «Των ουρανίων στρατιών Αρχιστράτηγε», τα Τροπάρια στις Ώρες και τα Στιχηρά  του Πάσχα, τα 26 νεκρώσιμα ιδιόμελα και στιχηρά τα ποιηθέντα στην μονή  του αγίoυ Σάββα. Αυτά τα έξοχα και λαμπρά έργα του Δαμασκηνού,  χρησίμευσαν σαν υπόδειγμα στους μεταγενέστερους μελωδούς της Εκκλησίας, και τα οποία διαδόθηκαν παντού  και συνετέλεσαν στο να περιπέσουν σε αχρηστία τα πολλά Κοντάκια του Ρωμανού, με εξαίρεση  ολίγων.
Στον θείο μουσουργό αποδίδονται και τα εξής μουσουργήματα, τα οκτώ μέγιστα Κεκραγάρια, τα προωδικά του Ακαθίστου ύμνου, το Αργό «Θεός Κύριος» του Ακαθίστου,  «Το προσταχθέν μυστικώς», το δίχορο αργό «Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια», το «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται», το «Ότε oι ένδοξοι μαθηταί», το εις ήχο Α΄ Κοινωνικό «Γεύσασθε και ίδετε», το εις ήχον Πλ. Β΄ Χερουβικό των ΙΙροηγιασμένων «Νυν αι δυνάμεις» και άλλα πολλά μαθήματα,  ως Χερουβικά και Κοινωνικά.  Τα μεγάλα μαθήματα του Δαμασκηνού μετέφερε στην αναλυτική μoυσικήν γραφή του, ο Πέτρος ο Πελοποννήσιος, και οι διδάσκαλοι Γρηγόριος Πρωτοψάλτης και Χουρμούζιος  Χαρτοφύλαξ.
Προσθέτουμε δε εδώ ότι το πλήθος  των νέων ασμάτων, τα οποία παρέδωσαν  στην Εκκλησία ο Δαμασκηνός και ο Κοσμάς ο Μελωδός, ουσιαστικά διεύρυναν  τον κύκλο της εκκλησιαστικής λατρείας, διό και εδέησε να αναθεωρηθεί παρά του θείου φωστήρα της Δαμασκού το τέως στοιχειώδες Ιεροσολυμιτικόν Τυπικόν Σάββα του ηγιασμένου, στο οποίο περιελήφθησαν  και τα καθιερωμένα άσματα από την αρχαιότητα. Επειδή δε προ του Δαμασκηνού κάθε τοπική Εκκλησία και κάθε μονή είχε δικό της Τυπικό,  αυτό του Δαμασκηνού συνετέλεσε στην εκκλησιαστική ενότητα.
Γεώργιος Παπαδόπουλος – Εκδόσεις «Τέρτιος», Κατερίνη

Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου 2017

Τεθολωμένα καὶ δηλητηριώδη ὕδατα (Περὶ ψυχολογίας) Μέρος Ε΄

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΕΔΩ)


   Νὰ ἐπισημανθῇ ἀκόμη ὅτι ἡ ἴδια ἡ ὀνομασία τῆς Ψυχολογίας («Ψυχο-λογία») προκαλεῖ σύγχυσι καὶ κρίνεται ἀκατάλληλος. Ὡς ἐπισημαίνει καὶ ὁ καθηγητὴς Ψυχολογίας στὴν Θεολογικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης: «ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους παράγοντες ποὺ προκαλοῦν τὴν ἐν λόγῳ σύγχυση ἤ, τοὐλάχιστον, τὴν ἐνισχύουν σοβαρά, εἶναι ἡ τρέχουσα ἐπιστημονικὴ ὁρολογία. Ἡ χρησιμοποίηση τῆς ρίζας «ψυχ-» ἀπὸ τὶς σύγχρονες ἐπιστῆμες τοῦ ἀνθρώπου (π.χ. «Ψυχο-λογία», «Ψυχ-ιατρική», «Ψυχ-ανάλυση», «Ψυχο-θεραπεία» κ.λ.π.) εἶναι καταχρηστικὴ ἐφ’ ὅσον δὲν παραπέμπει στὴν ἔννοια τῆς ψυχῆς ὅπως τὴν ἐννοοῦσε ἡ παλιότερη φιλοσοφικὴ παράδοση ἢ ὅπως κατανοεῖται στὴν ὀρθόδοξη θεολογικὴ παράδοση. Μετὰ τὴν ἀποστασιοποίηση καὶ τὴν αὐτονόμηση τῆς Ψυχολογίας ἀπὸ τὴ Φιλοσοφία, ὅπου ἀνῆκε μέχρι τὸν 19ο αἰώνα, οἱ ἐπιστῆμες τῆς συμπεριφορᾶς δὲν ἀσχολοῦνται οὐσιαστικὰ μὲ τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου (δὲν ἔχουν, ἄλλωστε, τὶς προϋποθέσεις ἢ τὰ «ἐργαλεῖα» γιὰ κάτι τέτοιο), ἀλλὰ μὲ τὶς συμπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις καὶ τὶς διαταραχὲς στὸ ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικῶν σχέσεων τῆς (πεπτωκυίας) ἀνθρώπινης φύσεως[1]».
   Ἐκ τῶν ὡς ἄνω μάλιστα καθίσταται ἐπίσης σαφὲς ὅτι ἡ Ψυχολογία ἦτο παλαιόθεν κλάδος τῆς Φιλοσοφίας, χῶρος ἀσφαλῶς στὸν ὁποῖο καὶ ἁρμόζει νὰ συγκαταλέγεται, ἀφοῦ καὶ πολλὲς θεωρίες της εἶναι ἀναπόδεικτες· εἶναι ἁπλὲς «φιλοσοφίες». Θὰ ἦταν λοιπὸν πιὸ ἔντιμο νὰ ἀποκαλῆται φερ’ εἰπεῖν «Φιλοσοφία τῆς ἀνθρωπίνης συμπεριφορᾶς». Ὁ πατὴρ Νικόλαος Λουδοβίκος, ἐπικαλούμενος καὶ ἄλλους μελετητές, ἐπιβεβαιώνει τοῦ λόγου τὸ ἀληθές: «ἡ πρώτη λοιπὸν κριτικὴ ἀντίρρηση τοῦ (σ.σ. συγχρόνου φιλοσόφου) Wittgenstein (Βίτγκενσταϊν) ἀφορᾷ στὴν ἴδια τὴν ἐπιστημονικότητα τῆς ψυχανάλυσης: ὁ φιλόσοφος ἀρνεῖται στὸν Φρόϋντ αὐτὴν τὴν τελευταία. Αὐτὸ ποὺ προσφέρει ἡ ψυχανάλυση εἶναι ὄχι ἐπιστήμη, ἀλλὰ speculation - «κάτι λιγότερο ἀπὸ τὴν διαμόρφωση μιᾶς ἐπιστημονικῆς ὑπόθεσης». Ἡ ὑπέρογκη αὐτοπεποίθηση τοῦ Φρόϋντ, ὁ δογματισμός του τῆς πίστης σὲ μία καὶ μοναδικὴ σωστὴ ἐξήγηση - τὴν δική του - τὸν ὁδηγεῖ σὲ συνεχεῖς γενικεύσεις τῆς μονοδιάστατα προσωπικῆς του ἑρμηνείας: αὐτὸς εἶναι ὁ ὁρισμὸς, κατὰ τὸν Βίτγκενσταϊν, ὄχι τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ τῆς μυθολογίας, ποὺ θέλει νὰ καταπλήξει καὶ νὰ ἐντυπωσιάσει τὴν ἀστικὴ τάξη τῆς ἐποχῆς του [...] Ὁ Φρόϋντ λοιπὸν δρᾷ ὡς φιλόσοφος μᾶλλον, κατὰ τὸν Βίτγκενσταϊν, ἀφοῦ τοῦ ἀρκεῖ η μελέτη μιᾶς περίπτωσης ὑστερίας γιὰ νὰ ἐξαχθεῖ ἐκεῖθεν ἡ δομὴ ὁλοκλήρου τοῦ ἀνθρώπινου ψυχισμοῦ [...] Γενικεύοντας καὶ καθολικοποιώντας μὲ φιλοσοφικὸ τρόπο λίαν εὐάριθμες ἐπί μέρους περιπτώσεις καὶ προσθέτοντας τὸ μυθικὸ κῦρος τοῦ ἀναλυτῆ, προσφέρει μία ἐλευθερωτικὰ αὐθαίρετη καὶ δογματικὰ μονομερῆ ἐξηγητικὴ τοῦ ὀνειρικοῦ ὑλικοῦ[2] μὲ τὴν σπουδὴ ποὺ ἕνας ἀρχαιολόγος ἑρμηνεύει τὰ εὑρήματά του». Καὶ παρακάτω ὁ πατὴρ Νικόλαος συνεχίζει: «Σὲ τί ὅμως διαφέρει ἡ ψυχανάλυση ἀπὸ τὴν φιλοσοφία, θὰ ρωτοῦσε ἴσως κάποιος. Τὸ ὅτι ἡ ψυχανάλυση δὲν εἶναι θετικὴ ἐπιστήμη τῆς στερεῖ τὴν ἐπιστημονικότητα τελείως;»[3].
   Νὰ προσθέσουμε, ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι καθόλου τυχαῖο, ὡς φαίνεται, ὅτι ὁ Φρόϋντ συμμετεῖχε στὸ 1ο Διεθνὲς Συνέδριο Φιλοσοφίας (τὸ 1900 στὸ Παρίσι, μὲ θέμα «Ἡ ἑρμηνεία τών ὀνείρων»· βλ. Ι .Μ. Μποχένσκι, «Ἱστορία τῆς σύγχρονης Εὐρωπαϊκῆς Φιλοσοφίας», ἐκδ. Δωδώνη, 1985).
   Ἐν συνεχείᾳ παραθέτουμε καὶ τὴν θέσι ἑνὸς συγχρόνου Ἕλληνος διδάκτορος ψυχολογίας, καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ ὁ σχολιασμός της: «Η Φιλοσοφική Ψυχολογία είναι σήμερα το πλέον σύγχρονο (και ταυτόχρονα το πιο παλιό) ρεύμα ψυχολογίας το οποίο γιγαντώνεται τα τελευταία χρόνια συνεχώς σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο. Αυτό (σ.σ. τὸ ρεῦμα), διαπιστώνοντας την αναποτελεσματικότητα των μέχρι τώρα ψυχολογικών απόψεων στην επίτευξη μιας σταθερής και συνεχώς ανερχόμενης ποιότητας ζωής και αυτοπραγμάτωσης στη ζωή του ανθρώπου, αποτελεί παγκοσμίως εδώ και μια τριακονταετία περίπου τη σαφή “στροφή” της εφαρμοσμένης ψυχολογίας προς τις “ρίζες” της, που είναι ρίζες και κάθε σύγχρονου επιστημονικού κλάδου, τη Φιλοσοφία.
   Όταν αναφερόμαστε δε εδώ στη Φιλοσοφία, εννοούμε τις μεγάλες φιλοσοφικές απόψεις (σχολές) οι οποίες εμφανίστηκαν πάνω στη γη. Ιδιαίτερα δε για τον ελληνικό χώρο, εννοούμε κυρίως τις ολοκληρωμένες απόψεις όχι μόνο για τον άνθρωπο (φύση, δομή, λειτουργία και παθογένεση αυτού) αλλά και για το φυσικό περιβάλλον στο οποίο αυτός γεννιέται και ζει, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη,του Ηράκλειτου, των πρακτικών και πάντα σύγχρονων Στωικών φιλοσόφων κ.α. οι οποίες άνθισαν στη μοναδική κλασσική Ελληνική Εποχή» (βλ. «Φιλοσοφικὴ Ψυχολογία καὶ Ψυχοθεραπεία», Γ. Ρίζου, διαδικτυακὴ ἀνάρτησι).
   Ἐὰν πράγματι τὸ ψυχολογικὸ ρεῦμα τῆς Φιλοσοφικῆς Ψυχολογίας γιγαντώνεται διεθνῶς, ἐπειδὴ διεπιστώθη ἡ ἀναποτελεσματικότητα τῶν ψυχολογικῶν ἀπόψεων καὶ ὡς ἐκ τούτου θεωρεῖται ἀναγκαία ἡ ἐπιστροφὴ τῆς Ψυχολογίας στὶς φιλοσοφικές της ῥίζες, τοῦτο δεικνύει πάλι τὴν ἄμεση σχέσι μεταξὺ Φιλοσοφίας καὶ Ψυχολογίας, καὶ ὅτι ἡ τελευταία δὲν κατώρθωσε (ἔστω ἀκόμη) νὰ διαχωρισθῇ ἀπὸ τὴν πρώτη ἕνεκα ἐπιστημονικῆς ἀνεπαρκείας. Ἐπίσης, ὁ κ. Ῥίζος κάνει λόγο γιὰ ἀρχαίους Ἕλληνες Φιλοσόφους (ὅπως γίνεται λόγος καὶ γενικῶς σὲ ψυχολογικὰ ἐγχειρίδια καὶ ἄρθρα[4]), γεγονὸς ποὺ συνειρμικῶς θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς παραπέμψῃ στὴν διαμάχη τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ μὲ τὸν πλανεμένο καὶ δυστυχῆ Βαρλαάμ, ποὺ ὑπερτόνιζε τὴν ἀναγκαιότητα τῆς φιλοσοφικῆς καταρτίσεως τῶν χριστιανῶν προκειμένου νὰ προσεγγίσουν τὸ Θεῖο (βλ. κατωτέρω, σὲ ἑπόμενο μέρος τοῦ ἄρθρου). Ἂς προσέξουν, λοιπόν, οἱ συμπαθοῦντες, χρησιμοποιοῦντες καὶ διαφημίζοντες τὴν Ψυχολογία (καὶ δὴ τὴν Ψυχοθεραπεία) μὴ τυχὸν καὶ βαρλααμίζουν;   
   Συμπερασματικῶς, ὅλα δείχνουν ὅτι ἡ σύγχρονη «Ψυχολογία» εἶναι κατὰ βάσιν ἕνα σύνολο θεωριῶν φιλοσοφικοῦ τύπου τῆς «ἔξωθεν» (ἢ «κάτω», ὅπως τὴν ἐχαρακτήριζαν κάποιοι ἅγιοι) γνώσεως - δηλαδὴ τῆς μὴ Ἐκκλησιαστικῆς, τῆς μὴ Ἁγιογραφικῆς-Ἁγιοπατερικῆς - καὶ ὄχι (θετική[5]) ἐπιστήμη[6], ὅπως φερ’ εἰπεῖν τὰ Μαθηματικὰ ἢ ἡ Χημεία[7]. Ἑπομένως, δικαιούμεθα καὶ νὰ τὴν ἀντιμετωπίζουμε ἀκόμη ὡς ἕνα κλάδο τῆς Φιλοσοφίας, γιὰ τὴν ὁποία (φιλοσοφία) ἔχουν ἐκφρασθῆ (ἀρνητικῶς) κατὰ τὸ παρελθὸν οἱ Ἅγιοί μας καὶ ἄλλοι ἐνάρετοι καὶ ἐπιτυχῶς θεολογοῦντες.

   Ἐν συνεχείᾳ δέ, πρὸς ἐπίῤῥωσιν τῶν ἄχρι τοῦδε λεχθέντων, θὰ παραθέσουμε τὶς θέσεις τινῶν ἐκ τῶν ἁγίων μας καὶ ἄλλων, ποὺ ἐκφράζουν τὴν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας ὅσον ἀφορᾷ στὴν Φιλοσοφία καὶ ἐν γένει τὴν «ἔξωθεν» γνῶσι.

Συνεχίζεται…






[1] Πάντως, αὐτὲς οἱ συμπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις καὶ διαταραχὲς συνδέονται ἀῤῥήκτως μὲ τὴν ψυχή καὶ τὸ τριμερές αὐτῆς (λογικό-θυμικό-ἐπιθυμητικό). Εἶναι ἀπορίας ἄξιο ποὺ στὸ κείμενο τοῦ πατρὸς Ἀδαμαντίου διαφαίνεται ἕνας σαφὴς διαχωρισμός τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὶς ἐκδηλώσεις της. Ἴσως δὲν κατανοοῦμε τὸν συλλογισμό του…


[2] Ἂς θυμίσουμε ἐδῶ μία διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας περὶ τῶν ὀνείρων. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης στὴν «Κλίμακά» του, καὶ στὸν λόγο του «Περὶ ἐνυπνίων ἐπακολουθούντων εἰσαγωγικοῖς (=ἀρχαρίοις)», ἐπισημαίνει χαρακτηριστικῶς: «Ὁ ἐνυπνίοις πεισθεὶς, εἰσάπαν ἀδόκιμος, ὁ δὲ πᾶσιν ἀπιστῶν, οὗτος φιλόσοφος». Δηλαδή: αὐτὸς ποὺ πείθεται καὶ πιστεύει στὰ ἐνύπνια-ὄνειρα, εἶναι ὅλως διόλου ἀδόκιμος-ἄπειρος-ἀρχάριος στὰ πνευματικά. Αὐτὸς δὲ ποὺ ἀπιστεῖ σὲ ὅλα, εἶναι φιλόσοφος (ἐν προκειμένῳ: κατὰ Θεὸν προσεκτικός, ποὺ ἔχει γνῶσι καὶ συναίσθησι τῆς πονηρίας τοῦ Διαβόλου). Ἐρωτοῦμε: Ἔχει καμμία σχέσι αὐτὴ ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας μὲ τὶς θέσεις «ψυχολόγων» περὶ τῶν ὀνείρων;


[3]   Ἐδῶ θὰ θέλαμε νὰ σχολιάσουμε ὅτι ἡ ἀπάντησι ποὺ δίνει ὁ ἱερεὺς στὸ ἐρώτημα, καὶ ἀκολουθεῖ ἀμέσως παρακάτω στὴν ὑποσημείωσι αὐτή, μοιάζει περισσότερο μὲ ἕνα πρωτότυπο φιλοσοφικὸ στοχασμό, παρὰ μὲ φωτισμένη ἀπάντησι ἑνὸς πατερικοῦ Ὀρθοδόξου χριστιανοῦ. Δὲν εἶναι ὁ σκοπός μας νὰ κρίνουμε τὸν παπα- Νικόλαο, οὔτε βεβαίως φρονοῦμε γιὰ τὸν ἑαυτό μας ὅτι ἔχουμε φιλοσοφικὴ ἢ ψυχολογικὴ σκέψι ἢ δεινότερη ἀντιληπτικὴ ἱκανότητα ἀπὸ αὐτὸν. Δὲν θέλουμε νὰ τὸν ἀδικήσουμε διὰ τῆς ἀγνωσίας καὶ ἀνοησίας μας. Ἁπλῶς ἡ ἀπάντησί του δὲν μᾶς ἀναπαύει... Λέγει λοιπόν: «ἡ ψυχανάλυση μοιάζει νὰ εἶναι θεμελιωδῶς μιὰ πρώην φιλοσοφία ποὺ θέλει νὰ γίνει θεολογία καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ θεμελιώδης ‘ἐπιστημονικότητά’ της».

   Καὶ ἐρωτοῦμε: Γιὰ ποιὰ «θεολογία» ὁμιλεῖ; Τὴν Ὀρθόδοξο; Ποιὸς ψυχολόγος ἐπιδιώκει συνειδητὰ νὰ «γίνῃ» θεολόγος; Ἀντιθέτως, πιστεύουμε ὅτι ἡ πλειοψηφία ἐξ αὐτῶν θὰ ἀπέῤῥιπτε μετὰ βδελυγμίας τοιαύτη προοπτική. Ὅταν λέγουμε «ἐπιστημονικότητα» τὴν ἐννοοῦμε μὲ τὴν κλασσικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου ἢ θεωροῦμε ὡς «ἐπιστημονικότητα» τὸ ἐμπειρικὸ βίωμα τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θεώσεως τῶν ἐναρέτων ὀρθοδόξων χριστιανῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου πηγάζει καὶ ἡ γνησία «ψυχανάλυσι», ἡ γνησία ἀνθρωπολογία;


[4] Βλ. ἐνδεικτικῶς «Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες, Οι φιλοσοφικές καταβολές της Ψυχολογίας», Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου, Πανεπιστήμιο Ἰωαννίνων, ἀνοικτά ακαδημαϊκά μαθήματα, διαδικτυακὴ ἀνάρτησι.


[5] Ἡ σύγχρονη Ψυχολογία δὲν χαρακτηρίζεται μὲν ἐπισήμως θετική - ἀνήκει στὶς «κοινωνικὲς» ἐπιστῆμες - ἀλλὰ ὑπάρχει μία διάχυτη ἰδέα (ποὺ διάφοροι κύκλοι προωθοῦν καὶ συντηροῦν, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἁπλότητα τῶν περισσοτέρων ἀνθρώπων) ὅτι τὰ πορίσματά της ἔχουν αὐξημένο (ἢ καὶ ἀδιαφιλονίκητο) κῦρος καὶ εἶναι ἀξιόπιστα, ὡσὰν νὰ πρόκειται περὶ μαθηματικῶν πράξεων.   


[6] Ὅπως κάποιοι θέλουν νὰ τὴν παρουσιάζουν, γιὰ νὰ αὐξήσουν τὸ κῦρος τῶν θεωριῶν της, καὶ νὰ τὴν ἐμπιστευθοῦν τυφλὰ ἀκόμη καὶ οἱ (ἀκατήχητοι) χριστιανοὶ καὶ γενικῶς οἱ ἄνθρωποι ποὺ δὲν ἔχουν πρόσβασι στὰ ἐπιχειρήματα ἐναντίον της. Θυμηθῆτε στὸ α΄ μέρος τῆς παροῦσης ἐργασίας τὴν ἀναφορὰ στὴν μεγάλη ἔρευνα (2015), ποὺ ἀπέδειξε ὅτι «ἡ πλειονότητα τῶν ψυχολογικῶν μελετῶν δὲν μποροῦν νὰ ἀναπαραχθοῦν (ἐπαληθευθοῦν) ἀπὸ ἄλλους ἐπιστήμονες, γεγονὸς ποὺ μειώνει τὴν ἀξιοπιστία τους».  


[7] Ὅπου καὶ σὲ αὐτές, σαφέστατα, ὑπάρχουν διαφοροποιήσεις καὶ μετεξελίξεις, ἀλλὰ καὶ θεωρητικὲς προσεγγίσεις φιλοσοφικοῦ-μεταφυσικοῦ τύπου, γεγονὸς ποὺ μαρτυρεῖ ὅτι δὲν ἔχουν κατασταλάξει στὴν ἀλήθεια περὶ τοῦ ὀρατοῦ κόσμου. Ἂς θυμηθοῦμε, ἐπὶ παραδείγματι,  τὰ περὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς θεωρίας τῆς ἀτομικῆς δομῆς: «Από το πεπλανημένο πρότυπο του Thomson σήμερα έχουμε το σύγχρονο κβαντομηχανικό πρότυπο» (τὸ ὁποῖο, μὲ τὴν σειρά του πιθανώτατα θὰ τροποποιηθῇ ἢ καὶ θὰ ξεπερασθῇ ὡς παρουσιάζον κενὰ καὶ ἀδυναμία νὰ δώσῃ ἀπαντήσεις σὲ διάφορα φαινόμενα). Ἂς παραθέσουμε ἐπὶ πλεῖον καὶ μία μαρτυρία ἑνὸς Ἕλληνος ἀστροφυσικοῦ, ποὺ μᾶς δίνει μία εἰκόνα γιὰ τὸ πόσον ἐπιστημονικὲς εἶναι κάποιες θεωρίες: «Προκειμένου να καταλήξουμε σε μια κατ’ επίφαση μέτρηση της ηλικίας του Σύμπαντος δεχτήκαμε μια επιστημονική σοφιστεία η οποία πηγάζει από μια φιλοσοφική άποψη, που ονομάζεται Οπερασιοναλισμός, η οποία δέχεται ότι αφού το μέγεθος της μεζούρας που μετράμε τον χρόνο μεγαλώνει ανάλογα με τον χρόνο, τότε μπορούμε να αθροίζουμε άνισα δευτερόλεπτα. («Η ηλικία του σύμπαντος», Δρ Μάνου Δανέζη, Ἐπικούρου Καθηγητοῦ Ἀστροφυσικῆς, διαδυκτιακὴ ἀνάρτησι)

ΚΟΙΜΗΘΗΚΕ Ο ΦΤΩΧΟΥΛΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΦΩΤΗΣ ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ


Με πολύ συγκίνηση πληροφορήθηκα την κοίμηση του Κωνσταντινουπολίτη "Κοσμοκαλόγερου του Βόλου", Φώτη Λαδόπουλου, ενός συγχρόνου Χριστιανού Διογένη και μεγάλου ελεήμονος. Τον γνώρισα προ δεκαπενταετίας περίπου στον Βόλο, όταν περνώντας έξω από ένα εστιατόριο που βρισκόμουν τον προσκάλεσα για να φάει μαζί μου. Δεν θέλησε να φάει κάτι, δέχτηκε όμως με χαρά ένα ποτήρι κρασί και έτσι είχα την ευκαιρία να ακούσω από το στόμα του, όλα αυτά που διαβάζουμε στα πατερικά βιβλία. Θυμάμαι χαρακτηριστικά λίγα λόγια του: "Οι άνθρωποι σήμερα βασίζουν τις σχέσεις τους στο χρήμα και το συμφέρον, γι' αυτό και αυτές καταρρέουν. Αληθινή αγάπη όμως είναι να τρως ένα πιάτο φακές με το ίδιο κουτάλι!". Μου είπε πως μόνο για ένα πράγμα ανησυχεί, το γεγονός πως στην καλύβα που έμενε είχε τα χειρόγραφα ένα γιγάντιο έργο του που γράφει επί έτη και πως δεν θα ήθελε να πεταχτεί μετά τον θάνατό του. Μακάρι οι υπεύθυνοι να το βρουν και να το αξιοποιήσουν! Για όσους δεν γνωρίζετε την ψυχούλα αυτή, παραθέτω κάποιες φωτογραφίες και αρκετές διευθύνσεις στις οποίες μπορείτε να πάρετε μια εικόνα της προσωπικότητός του. Κλείνω με την αγαπημένη του φράση, την οποία διαλαλούσε συνεχώς: "Χαμογέλασε στους ανθρώπους και να δεις ο Θεός θα στα ανταποδώσει στο διπλάσιο!". Αιωνία σου η μνήμη αξιομακάριστε και αείμνηστε αδελφέ μας Φώτη! Καλό Παράδεισο να έχεις!   











Δευτέρα, 11 Δεκεμβρίου 2017

Η Σύναξη Ορθοδόξων Κρητών σας προσκαλεί στην ομιλία του Γέροντος Σάββα του Λαυρεώτη με θέμα : «Χριστούγεννα 2017: Οι ορθόδοξοι πιστοί μπροστά στις Οικουμενιστικές προκλήσεις»

Η Σύναξη Ορθοδόξων Κρητών σας προσκαλεί 

την Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου 2017 
και ώρα 6.00 μ.μ στην Θεσσαλονίκη,
στον κινηματογράφο ''ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ''
(βρίσκεται δίπλα στην λέσχη Αξιωματικών & απέναντι από τον Λευκό Πύργο).


Ομιλία Γέρoντος Σάββα του Λαυρεώτη 
με θέμα:


« Χριστούγεννα 2017 :

Οι ορθόδοξοι πιστοί μπροστά 
στις Οικουμενιστικές προκλήσεις.»


ΠΡΟΛΟΓΙΖΕΙ:

Γεώργιος Βλαμάκης(Πρόεδρος Σύναξης Ορθοδόξων Κρητών)



Χαιρετίζει - Συντονίζει την συζήτηση:

Νικόλαος Χειλαδάκης( δημοσιογράφος-συγγραφέας τουρκολόγος)

(Ευχαριστούμε το Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας για την δωρεάν παραχώρηση της αίθουσας.)



''ΣΥΝΑΞΗ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΚΡΗΤΩΝ'

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Τεθολωμένα καὶ δηλητηριώδη ὕδατα (Περὶ ψυχολογίας) Μέρος Δ΄

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΕΔΩ)

Ἀναγκαία σημείωσι.
   Καθὼς προχωροῦμε μὲ τὴν δημοσίευσι τοῦ ἄρθρου μας, ἐπειδὴ προέκυψαν κάποιες ἀντιδράσεις ὀφείλουμε νὰ προτάξουμε τὰ ἑξῆς: Σεβόμεθα καὶ ἐκτιμοῦμε ὅλα τὰ πρόσωπα αὐτὰ ποὺ ἔχουν διαφορετικὴ προσέγγισι στὸ ἐν λόγῳ θέμα, προσευχόμαστε γιὰ αὐτοὺς, καὶ αὐτοί, εἴμεθα βέβαιοι,  προσεύχονται γιὰ εμᾶς. Καὶ τοὺς ἀγαποῦμε ὡς πατέρες καὶ ἀδελφούς μας. Διαφωνοῦμε, ὅμως, καθέτως μὲ τὴν ἐμπιστοσύνη ποὺ ἐπιδεικνύουν στὴν σύγχρονη Ψυχολογία· καὶ διαφωνοῦμε μὲ ἄφθονα καὶ, πιστεύουμε, ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα. Καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναμένουμε νὰ ἐντρυφήσουν στὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ (τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν στὰ προηγούμενα μέρη τῆς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἀκολουθοῦν τὰ ἐπίλοιπα στὰ ἑπόμενα μέρη) καὶ εὐχόμεθα νὰ διαφοροποιήσουν τὴν ἀρχική τους θέσι, πρὸς δόξαν ΘεοῦΚάθε δὲ, πατερικῶς τεκμηριωμένος, ἀντίλογος εἶναι εὐπρόσδεκτος. 
   Προβαίνουμε, λοιπόν, στὴν συνέχισι τῆς δημοσιεύσεως, μὲ τὴν εὐλογία τοῦ πνευματικοῦ μας πατρός, ὁ ὁποῖος συμφωνεῖ μὲ τὸ ἄρθρο, ὅπως συμφωνοῦν καὶ πολλοὶ ἄλλοι πνευματικοί, κληρικοὶ καὶ λαϊκοί, μὲ κάποιους ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἤλθαμε προσωπικῶς σὲ ἐπικοινωνία (κάποιοι δὲ ἐξ αὐτῶν συνέβαλαν στὸ ἄρθρο μὲ διορθώσεις καὶ παρατηρήσεις τους). Τὸ ἄρθρο ἐδόθη καὶ στὸν σεπτὸ Ποιμενάρχη μας[1], ὁ ὁποῖος, λαμβάνοντας γνῶσι τοῦ περιεχομένου του, ἐξέφρασε τὴν ἀνέκαθεν καὶ ἐν γένει ἀντίθεσί του στὴν σύγχρονη Ψυχολογία-Ψυχοθεραπεία-Ψυχανάλυσι καὶ μᾶς προέτρεψε ὅπως προχωρήσουμε στὴν δημοσίευσι τοῦ παρόντος.
   Ἐπειδὴ ἐγράφη κάπου ὅτι ὅσοι ἀντιτίθενται στὴν Ψυχολογία, δείχνουν ὅτι ἀντιτίθενται γενικῶς στὴν Ἐπιστήμη καὶ θυμίζουν τοὺς Παπικοὺς στὸν μεσαίωνα, καὶ ἐπειδὴ ἐτέθη τὸ ῥητορικὸ ἐρώτημα «Μήπως τελικὰ ὅσοι εἶναι ἐπιφυλακτικοὶ ἢ καχύποπτοι γιὰ τὴν συμβολὴ τῆς (ἐν Χριστῷ) Ἐπιστήμης ἐμφοροῦνται ἐν ἀγνοίᾳ τους ἀπὸ ἕναν «δυτικὸ» τρόπο σκέψεως;», ὀφείλουμε νὰ ἀπαντήσουμε τὰ ἑξῆς, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ στὴν δική μας μελέτη: ἕνας, ἀκόμη καὶ ἀπρόσεκτος, ἀναγνώστης θὰ κατανοήσῃ ὅτι μέσῳ τοῦ ἄρθρου μας δὲν ἀποῤῥίπτουμε συλλήβδην τὴν Ἐπιστήμη. Περὶ δὲ τῆς συγχρόνου Ψυχολογίας ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰ προηγούμενα μέρη τοῦ ἄρθρου, καὶ θὰ φανῇ καλλίτερα ἀπὸ τὰ ἑπόμενα, ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι «ἐν Χριστῷ», ἀλλὰ καὶ ὅτι ἀμφισβητεῖται αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπιστημονικότητά της[2]. Τέλος, σὲ κάποιο ἀπὸ τὰ μέρη τῶν νέων αὐτῶν δημοσιεύσεων θὰ διαβάσετε: «ἡ ψυχολογικὴ μεθοδολογία εἶναι ἔξω ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση καί, συγχρόνως, διακρίνεται (σ.σ. χαρακτηρίζεται) ἀπὸ τὴν δυτικὴ νοοτροπία (σ.σ. εἶναι, ἄλλαις λέξεσι, προϊὸν τοῦ “δυτικοῦ τρόπου σκέψεως”» (Ἀρχιμ. Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ), καὶ «Ἡ ψυχολογία εἶναι προσαρμοσμένη στὴν δυτικὴ παράδοση καὶ γι’ αὐτὸ ὑπάρχει χαώδης διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση» (τοῦ ἰδίου).  


   Ὡς κατέστη φανερὸ ἀπὸ τὰ μέχρι τοῦδε, ἡ σύγχρονη «Ψυχολογία» εἶναι ἐπικίνδυνη καὶ ἀντορθόδοξος, καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχει εἰσαχθῆ κακῶς στὴν Ἐκκλησία μας θὰ μπορούσαμε νὰ τὴν χαρακτηρίσουμε ὡς πλάνη μὲ σωτηριολογικὲς προεκτάσεις, καθώς, νοθευομένων μὲ κάτι ξένο τοῦ Ἁγιογραφικοῦ-Ἁγιοπατερικοῦ λόγου καὶ τῆς  ὀρθοδόξου θεραπευτικῆς, δυσχεραίνεται ἡ σωτηρία μας, ἰδιαιτέρως ὅταν γίνεται χρῆσι θεωρητικῶν προσεγγίσεων καὶ μεθόδων τῆς Ψυχολογίας-Ψυχοθεραπείας ἀπὸ τοὺς ΠοιμένεςΝὰ τὸ ποῦμε ἁπλούστερα: ὁδηγούμαστε σὲ ἄλλα «μονοπάτια» καὶ «καλούπια», σὲ ἄλλο τρόπο σκέψεως-δράσεως, σὲ ἄλλη κοσμοθεωρία, σὲ ἄλλη Ποιμαντική - σαφῶς ἀνθρωποκεντρικά-κοσμικά. Ἀφοῦ, λοιπόν, προκειμένου νὰ σωθοῦμε, χάριτι Θεοῦ, ἀπαιτεῖται ἀνόθευτος ὀρθόδοξος τρόπος σκέψεως-δράσεως, ἡ χρῆσι ξένων τρόπων σκέψεως-δράσεως δυσχεραίνει τὴν σωτηρία μας. 
   Κατέστη ἐπίσης φανερὸ, ὅτι ἡ Ψυχολογία ὁπωσδήποτε δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἐπιστήμη μὲ τὴν αὐστηρὴ ἔννοια τοῦ ὅρου[3], ὅπου κάθε τὶ ἀποδεικνύεται, πρέπει νὰ ἀποδεικνύεται, διὰ συνεπῶν πειραμάτων καὶ συστηματικῆς, ἐνδελεχοῦς παρατηρήσεως καὶ νὰ ὑφίσταται ὑψηλὸς βαθμὸς ἀκριβείας καὶ ἀντικειμενικότητος.
   Ἂς προσθέσουμε ἐδῶ ἐπ’ αὐτοῦ μία ἀκόμη μαρτυρία ἑνὸς Ἕλληνος ἱερέως, θεολόγου, φιλοσόφου, ἀλλὰ καὶ ψυχολόγου, τοῦ π. Νικολάου Λουδοβίκου, ποὺ ἰσχυροποιεῖ τὴν ἐν λόγῳ θέσι μας: «εἶναι πράγματι δύσκολο νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς τὴν «ἐπιστημονικότητα» τῶν πολλαπλασιαζομένων κατακλυσμικὰ ψυχοθεραπευτικῶν «Σχολῶν» καὶ τεχνικῶν – δὲν εἶναι τυχαῖο πὼς κλασσικὰ ψυχοθεραπευτικὰ ἐγχειρίδια ἀποδίδουν στὶς τεχνικὲς αὐτὲς ἕνα 10% ἐπιστημονικότητας μόνον, ἔναντι ἑνὸς 90% ὑποθέσεων»[4]. Διαβάζοντας τὸ πόνημά του (τὸ ὁποίο περιέχει ὁμιλίες σὲ διάφορα Συνέδρια) ἐξάγουμε σημαντικὰ πορίσματα γιὰ τὸ ποιὸν τῆς συγχρόνου Ψυχολογίας-Ψυχοθεραπείας, κάποια ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ παραθέσουμε ἐν συνεχείᾳ. Ἐξ ἀρχῆς, ὅμως, δηλώνουμε τὴν διαφωνία μας μὲ τὴν θέσι τοῦ πατρὸς Νικολάου ὅτι ἡ θεολογία θὰ μποροῦσε νὰ «ἐμπλουτισθῇ» μὲ κάποιες «εὔστοχες» «ψυχοθεραπευτικὲς θεωρητικὲς καὶ κλινικὲς παρατηρήσεις». Πιστεύουμε ὅτι οἱοσδήποτε τυχὸν  «ἐμπλουτισμὸς» δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ μόνον διὰ ἁγιοπνευματικῶν κριτηρίων καὶ μόνον διὰ θεουμένων Ἁγίων τῆς σήμερον (ποῦ εἶναι αὐτοί;), ὥστε νὰ ἐξασφαλιζώμαστε ὅτι δὲν θὰ ἀστοχήσουμε περὶ τὴν Πίστιν (βλ. κατωτέρω, σὲ ἑπόμενο μέρος, τὶς θέσεις τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ). Ἐξάλλου, πολλὰ ἀπὸ τὰ σήμερον «εὔστοχα» μιᾶς ἔξωθεν ἐπιστήμης, ὅσο θετικὴ (ἢ «σκληρή» - βλ. ὑποσ. 2) καὶ ἂν αὐτὴ χαρακτηρίζεται, αὔριον πιθανῶς θὰ ἀποδειχθοῦν ἄστοχα καὶ ἀποῤῥιπτέα[5]. Πόσο μᾶλλον μιᾶς ὄχι καὶ τόσον ἐπιστημονικῆς «ἐπιστήμης». Ὅπως μάλιστα ἐπισημαίνει εὐστοχώτατα (γιὰ τὶς θετικές, μάλιστα, ἐπιστῆμες) ὁ μεγάλος σύγχρονος ἐπιστημολόγος A. F. Chalmers «Οἱ ἐπιστημονικὲς θεωρίες συνιστοῦν ἀνθρώπινες κατασκευὲς καὶ ὑπόκεινται σὲ μία, ἴσως ἀδιάκοπη, διαδικασία μεταβολῆς καὶ ἐξέλιξης [...] πρᾶγμα ποὺ δὲν ἰσχύει γιὰ τὸν τρόπο συμπεριφορᾶς τοῦ φυσικοῦ κόσμου ποὺ ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενο αὐτῶν τῶν θεωριῶν» (στὸ «Τί εἶναι αὐτὸ ποὺ τὸ λέμε Ἐπιστήμη», Πανεπ. Ἐκδ Κρήτης, Ἡράκλειο, 1996). Προκύπτει, ἐπίσης, καὶ τὸ ἐρώτημα· ποιὸς θὰ πραγματοποιήσῃ τὸν «ἐμπλουτισμὸ» «διακριτικά», ὅπως θὰ ἤθελε ὁ πατὴρ Νικόλαος; Ἂν θυμηθοῦμε τὸν ἅγιο Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή, ποὺ ἀποφθέγγεται ὅτι γιὰ νὰ ἀποκτήσῃ κάποιος, σὺν Θεῷ, τὴν διάκρισι, πρέπει νὰ διέλθῃ κατὰ σειρὰν τὰ στάδια τῆς ἐγκρατείας καὶ τῆς ἀπαθείας, τότε θὰ πρέπῃ νὰ ὁμολογήσουμε ὅτι ἡ «διάκρισι» δὲν εἶναι κάτι ἁπλό, καὶ, σαφέστατα, δὲν ἔχει νὰ κάνῃ μὲ τὶς γνώσεις καὶ τὴν εὐφυία τοῦ καθενός... Πιστεύουμε, λοιπὸν, ὅτι εἶναι σοφό, ἀδιάκριτοι ὄντες, νὰ ἀφήσουμε τὶς ἰδέες περὶ «ἐμπλουτισμοῦ» τῆς θεολογίας ἀπὸ ἔξωθεν φιλοσοφικά-ἐπιστημονικὰ συστήματα[6]Ἡ Ὀρθόδοξη θεραπευτικὴ μέθοδος δὲν εἶναι ἐπ’ οὐδενὶ ἐλλειμματικὴ. Λείπουν, ὅμως, ἐν πολλοῖς στὶς ἡμέρες μας οἱ ἅγιοι καὶ ἐνάρετοι ποὺ θὰ τὴν ἐφαρμόσουν ἐπιτυχῶς. Λείπει, ἐν πολλοῖς, καὶ ἡ ἐπίγνωσι ὅτι πρέπει νὰ στοχεύουμε στὴν ἁγιότητα - ἡ ὁποία ἀκριβῶς θὰ μᾶς καταστήσῃ, θεία χάριτι, ἱκανοὺς νὰ θεραπεύουμε - καὶ ὄχι στὴν ἀπόκτησι «ἔξωθεν» γνώσεων, διότι ὑπάρχει ὁρατὸς ὁ κίνδυνος νὰ φρονοῦμε, ἕνεκα ὀλιγοπιστίας, ὅτι ἡ θεραπευτικὴ μέθοδος τῆς Πίστεώς μας κάπου χωλαίνει, κάπου εἶναι «ἀνάπηρη» καὶ ἐλλειμματική, καὶ τῆς χρειάζονται «δεκανίκια»...

Συνεχίζεται…



[1] Τὰ στοιχεῖα τοῦ ὁποίου εἶναι διαθέσιμα στὸν διαχειριστὴ τοῦ blog, κύριο Νικόλαο, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ σᾶς τὰ γνωστοποιήσῃ κατόπιν τηλεφωνικῆς ἐπικοινωνίας μαζί του. 
[2] Πλὴν τῶν ἀφθόνων ἐπιχειρημάτων ποὺ παρετέθησαν στὰ προηγούμενα μέρη τῆς παρούσης ἐργασίας, θὰ μποροῦσε κάποιος νὰ ἀναγνώσῃ ἐπιπλέον καὶ τὸ ἐκτενές κατατοπιστικώτατο ἄρθρο «Εἶναι ἡ ψυχολογία ἐπιστήμη; Ἂν ὄχι, ποιὲς οἱ συνέπειες;» (διαδικτυακὴ ἀνάρτησι), τὸ ὁποῖο παρουσιάζει, σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα ψυχιάτρων καὶ ψυχολόγων κατὰ τῆς ἐπιστημονικότητος τῆς «ἐπιστήμης» τους.    
[3] Συμφώνως μάλιστα πρὸς κάποια ἀντίληψι διαφόρων ἐπιστημόνων ἡ «Ψυχολογία» κατατάσσεται στὶς «μαλακὲς» - soft - ἐπιστῆμες, σὲ ἀντίθεσι μὲ τὶς «σκληρὲς» - hard - ὅπως ἡ Φυσική. Ἀπὸ τὴν  ἄλλη δέ, οἱ ἐπικριτὲς τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς ὑποστηρίζουν ὅτι οἱ «μαλακὲς» ἐπιστῆμες θεωροῦνται σιωπηρῶς ὅτι εἶναι λιγώτερο «νόμιμα» ἐπιστημονικὰ πεδία ἢ ἁπλῶς καθόλου ἐπιστημονικά (πρβλ. ἄρθρον: “Soft and Hard Science” στὸ Wikipedia).
[4] «Ψυχανάλυση καὶ Ὀρθόδοξη Θεολογία», Ἁρμός, 2003, σελ. 90.
[5] Νὰ ἐπισημάνουμε ἐδῶ - γιὰ νὰ μὴ χαρακτηρισθοῦμε καὶ ὡς «σκοταδιστές» - ὅτι κανεὶς ἐχέφρων χριστιανὸς δὲν ἀποῤῥίπτει/ἀμφισβητεῖ συλλήβδην καὶ ἀδιακρίτως τὶς ὅποιες ἐπιστημονικὲς θεωρίες καὶ τὰ ὅποια ἐπιστημονικὰ ἐπιτεύγματα.
[6] Μήπως πρέπει ἡ θεολογία νὰ ἐμπλουτισθῇ καὶ μὲ τὴν «θεωρία τῆς ἐξελίξεως», μία οὐσιαστικῶς ἀναπόδεικτη θεωρία ὑποστηριζομένη ἀπὸ πολλοὺς ἐπιστήμονες, ποὺ παρουσιάζεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφία ὡς ἀδιαμφισβήτητη ἀλήθεια; Μήπως νὰ ἀποδεχθοῦμε καὶ τὸν ὁρισμὸ τοῦ «ἐγκεφαλικοῦ θανάτου» (τακτικὴ πρὸς εὕρεσι μοσχευμάτων), ἐπειδὴ τὸν συνέταξαν καὶ τὸν ὑποστηρίζουν πολλοὶ ἐπιστήμονες; 

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Πόσες φορές μπορεῖ νά τελεσθεῖ τό Εὐχέλαιο; Ὅσο πιό πολλά Εὐχέλαια τελοῦνται τόσο πιό καλά;

Τα ερώτημα αυτό πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με πολύ προσοχή. Τα μυστήρια πρωτίστως, πρέπει να σημειώσουμε, δεν λειτουργούν μαγικά. Απαραίτητος παράγοντας, που πρέπει να διακρίνει τους ανθρώπους, είναι η πίστη στοn Θεό και στην Εκκλησία. Και αυτή η πίστη, όταν υπάρχει, γεννά την ελπίδα ότι ο θεός σώζει και μάλιστα δια των μυστηρίων Του.

Πολλοί άνθρωποι παρασύρονται πολλές φορές από μάγους, οι οποίοι προτρέπουν τους ανθρώπους να τελέσουν επτά φορές το Ευχέλαιο στο σπίτι τους. Όμως εδώ πρέπει να πούμε ότι δεν σώζει η ποσότητα των Μυστηρίων όσο εκείνο που σημειώσαμε παραπάνω. Και αυτό είναι το πώς προσεγγίζουμε τα ιερά μυστήρια και τι περιμένουμε από αυτά.

Για παράδειγμα ένας επισκέπτεται έναν μάγο και του ζητά να του πει πώς μπορεί να κερδίσει στο λαχείο. Εκείνος τον συμβουλεύει να τελέσει επτά ευχέλαια! Εξ αρχής ο τρόπος της συλλήψεως και της εκτελέσεως της παραπάνω εντολής είναι πλανεμένος, διότι και εκατόν επτά ευχέλαια να τελέσει ο άνθρωπος, δεν θα καταλάβει το βαθύτερο νόημα του μυστηρίου, επειδή έχει συγκεχυμένες ιδέες περί της ενεργείας του. Από τη μία, μάγος είναι αυτός πού υπέδειξε τη τέλεση του Ευχελαίου, και από την άλλη, μαγική είναι και η αντίληψη για την ενέργεια του Μυστηρίου πάνω στον άνθρωπο.

Έτσι όμως δεν προσεγγίζονται τα ιερά μυστήρια. Κι όσες φορές κι αν τα προσεγγίσει με τον παραπάνω τρόπο ο άνθρωπος, δεν θα γευθεί τίποτα απ' όσα αυτά μπορούν να του προσφέρουν. Οι ιερείς, σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ελέγχουν τις επιθυμίες των ανθρώπων και να εξετάζουν επισταμένως γιατί επιθυμούν την τέλεση των ιερών Μυστηρίων και, εν προκειμένω, του Μυστηρίου του Ευχελαίου. Και, φυσικά, όταν δεν υπάρχει ίχνος πνευματικότητος εκ μέρους αυτού που ζητά το Ευχέλαιο, ο ιερεύς δεν θα πρέπει να ενδίδει σε τέτοιου είδους επιθυμίες.

Μας διηγήθηκε κάποια φορά κάποιος ευλαβής ιερέας ότι κάποτε μια κυρία τον πλησίασε και του ζήτησε να της τελέσει το Μυστήριο του Ευχελαίου στο σπίτι της. Μάλιστα για να πείσει τον ιερέα χρησιμοποίησε και διάφορα ονόματα άλλων επιφανών κληρικών. Ο ιερεύς πείστηκε στα λεγόμενα της κυρίας πήγε στο σπίτι της. Όταν έφθασαν στο σπίτι της είπε στην κυρία να ετοιμάσει τα δέοντα για το Ευχέλαιο. Αυτή δεν γνώριζε τίποτε! Τότε ο ιερεύς της ανέφερε όλα τα υλικά και στο τέλος, αφού της ζήτησε κι ένα μπολ με αλεύρι, η κυρία γύρισε και του είπε: "Πάτερ Θα ζυμώσουμε;".

Δεν ήξερε όχι μόνον τι είναι Ευχέλαιο άλλα έβαλε και σε δύσκολη θέση και τον Ιερέα ο όποιος στο εξής συνβούλευε τα πνευματικά του παιδιά-ιερείς να προσέχουν και να ερευνούν, ποιος είναι ο χριστιανός πού ζητά το Ευχέλαιο και να εξετάζουν την επιθυμία του γι’αυτό.

Οι μάγοι, υποκινούμενοι από τον πονηρό δαίμονα, προσπαθούν να παγιδεύσουν τους αφελείς και ακατήχητους χριστιανούς, χρησιμοποιώντας πολλές φορές τα ιερά Μυστήρια. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιούν και το Ευχέλαιο ως μέσον για να δείξουν στους ανθρώπους πόσο εκτενείς και κουραστικές είναι οι ακολουθίες της Εκκλησίας, ώστε να μην εκκλησιάζονται!

Επίσης και τη χρίση του ελαίου την αποδέχονται ως μέσο σωτηρίας των ανθρώπων, για να αποδεχθούν αργότερα (ενν. οι άνθρωποι) και τα των μάγων γητεύματα. Ο διάβολος έχει πολλά πόδια, όπως λέγει ο λαός του Θεού, και απαιτείται πολλή προσοχή και σύνεση στην τέλεση των Μυστηρίων.  

Δεν υπάρχει κανείς λόγος να τελεσθούν στη σειρά επτά Ευχέλαια, σε καμιά απολύτως περίπτωση.
Οι τέτοιου είδους συμβουλές δεν συμβαδίζουν με το πνεύμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας και συνιστούν προϊόντα και γεννήματα μαγικής αντιλήψεως, προλήψεων και δεισιδαιμονιών περί των ιερών Μυστηρίων.

Και είναι βέβαιο ότι ποτέ οι μάγοι δεν συμβουλεύουν τους ανθρώπους να εξομολογούνται και να μεταλαμβάνουν των αχράντων μυστηρίων, γιατί μ’ αυτά ξεδιαλύνει την πλάνη ο άνθρωπος, αλλά χρησιμοποιούν τα άλλα Μυστήρια (όπως είναι το Ευχέλαιο, ιδιαιτέρως όταν ανεξέλεγκτα τελείται από τους ιερείς), για να πλανήσουν και όχι να οικοδομήσουν τον άνθρωπο. Οι μάγοι που δίνουν τέτοιες συμβουλές στους ανθρώπους χρησιμοποιούν μόνο τον τύπο της Εκκλησίας, ενώ την ουσία, που είναι η πιο βασική, την απορρίπτουν. Για τον λόγο αυτόν συμβουλεύουν πολλά Ευχέλαια, ποτέ όμως μετάνοια και θεία Ευχαριστία.

Προσοχή λοιπόν μεγάλη! Πάντα να πειθόμεθα (όλοι οι πιστοί) στους άγρυπνους φύλακες της Εκκλησίας μας, που είναι οι ποιμένες μας, επίσκοποι και πρεσβύτεροι. Και φυσικά να μην συγχέουμε τα Μυστήρια με τις Ακολουθίες. Πολλές φορές υπάρχει ανάγκη για αγιασμό και ζητούμε Ευχέλαιο. Κάθε Μυστήριο και κάθε Ακολουθία της Εκκλησίας μας έχουν τον σκοπό τους, πού και γιατί τελούνται.
 

Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ π. ΦΙΛΟΘΕΟΥ ΖΕΡΒΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ

 
Κάποτε ὁ Γέροντας Φιλόθεος Ζερβᾶκος ἀπὸ τὴν Πάρο, ἅγιος ἄνθρωπος, μοῦ ἔλεγε κλαίγοντας ἕνα ὅραμά του.
Εἶχε ἀγωνία. Κάτι συνέβαινε στὴν Ἑλλαδικὴ κοινωνία καὶ ἔλεγε: «Πῶς χάλασε ἡ κοινωνία; Πάει, θὰ πεθάνη ἡ κοινωνία»...
Καὶ ἀπογοητευμένος σηκώνει τὸ βλέμμα του καὶ τί βλέπει; Στρατιὰ ἀμέτρητη ἀπὸ Ἁγίους, μιλιούνια –οὔτε ἀρχὴ οὔτε τέλος εἶχαν– καὶ τὴν Παναγία μπροστά, ἡ Ὁποία ὕψωνε τὰ χέρια στὸν Χριστὸν καὶ ἔλεγε: «Αὐτοὶ εἶναι δικοί μου... Σὲ παρακαλῶ, ἐκείνους ποὺ εἶναι κάτω, θέλω νὰ σώσης».
Τότε τῆς λέγει ὁ Χριστός: «Μά, ἁμαρτάνουν».
Καὶ ἡ Παναγία ἀπαντᾶ: «Ἁμαρτάνουν· ἀλλά, ὅσο ὑπάρχει τὸ ἔλεός Σου καὶ ὅσο ὑπάρχω Ἐγώ, ἡ Μάνα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀφήσης νά χαθοῦν».
«Καλά, Μητέρα, θὰ σώσω καὶ αὐτούς».
Καὶ ὁ Γέροντας ἔβλεπε μυστικὰ νὰ προστίθενται, νὰ προστίθενται ἁμαρτωλοὶ καὶ νὰ βγαίνουν καινούργιοι Ἅγιοι.
Ἂς ἑτοιμαζώμαστε, ἀδελφοί μου. Ἀξίζομε τόσο, ὅσο περισσότερο προσπαθοῦμε καὶ ὅσο περισσότερο δοκιμαζόμαστε καὶ προετοιμαζόμαστε γιὰ νὰ εἴμαστε ἄξιοι τύποι καὶ προτυπώσεις τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἄξιοι νὰ ἀριθμηθοῦμε ἀνάμεσα στὰ πλήθη τῶν Ἁγίων.

Ἀρχιμ. Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου, Λόγοι ἑόρτιοι μυσταγωγικοί, σελ. 339-340, ἐκδόσεις «Ἴνδικτος», Ἀθήνα, Φεβρουάριος 2014)